Почетна / Старите градски куќи раскажуваат приказни / Еврејската куќа

Еврејската куќа

Аудио водич: Еврејската куќа Глас: Suze (RHVoice) – © UNICEF / ФЕИТ-УКИМ, CC BY-NC-ND 4.0

       Богато украсената фасада е материјално сведоштво за трговскиот капитал, натрупан од етнички разнородните заедници што ја поврзале својата судбина со оваа зграда – оттука и нејзиното место во Патот на капиталот. Смената на сопственици од различно потекло и вера, без тоа да го промени карактерот на домот, ја вбројува и во Патот на идеите: заедничкиот простор како форма на соживот.

Куќата е значаен пример за доцноосманската градска станбена архитектура со изразени елементи на еклектицизам и неокласицизам, карактеристични за балканските градови на преминот од XIX во XX век. Изградена од локален камен, со масивни ѕидови и остро нагласени аголни квадри, таа зрачи со визуелна стабилност и чувство за монументалност. Фасадата е делумно малтерисана, со што го задржува контрастот меѓу грубата камена структура и завршените, орнаментирани делови.

Во 1911 г. еврејското семејство го напушта Кратово во пресрет на Балканските војни, оставајќи зад себе куќа со богато орнаментирани прозорци и дуќан за амонијак и свеќи. Зградата ги менува сопствениците: последователно е запишана на името на Абдул, потоа на Стефан Мажев, потоа на Манас Манасов. Краток период во неа живее и д-р Никола Незлобински, руски лекар, кој во 1921 г. заминува за Струга. Обликот на зградата сепак останува непроменет.

Специјалистите за архитектонска типологија претпоставуваат средновековно потекло со подоцнежни преуредувања, а материјалните податоци упатуваат на 1911 г. Куќата е дел од заштитената споменичка целина „Старо градско јадро на Кратово“ и е меѓу најдекоративните објекти во градот. Ентериерот е автентично зачуван: визба, два ката и прозорци со богата орнаментика – и молкот на оние чии имиња не останале запишани во документите.

Еврејската куќа има балкон од ковано железо, сличен на балконот на Каракостовата куќа во Дупница.